Luật sửa đổi Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức 2019

I. TÓM TẮT LUẬT CÁN BỘ CÔNG CHỨC VIÊN CHỨC SỬA ĐỔI

Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức, số 52/2019/QH14 với một số nội dung mới như sau:

- Không ký hợp đồng không xác định thời hạn với viên chức trừ một số trường hợp:

• Viên chức được tuyển dụng trước thời gian này;
• Cán bộ, công chức chuyển sang làm viên chức theo quy định;
• Người được tuyển dụng làm viên chức tại vùng có điều kiện KT-XH đặc biệt khó khăn.

Như vậy, kể từ thời điểm 01/7/2020 sẽ chỉ ký hợp đồng xác định thời hạn từ 12 tháng đến 60 tháng đối với viên chức.

- Trường hợp viên chức được tuyển dụng trước ngày 01/7/2020 nhưng chưa ký kết hợp đồng làm việc không xác định thời hạn thì tiếp tục thực hiện hợp đồng làm việc đã ký kết; sau khi kết thúc hợp đồng làm việc đã ký kết thì được ký kết hợp đồng làm việc không xác định thời hạn nếu đáp ứng đủ các yêu cầu theo quy định.

- Bổ sung quy định mới về việc xử lý hành vi vi phạm đối với cán bộ, công chức trong thời gian công tác nhưng đã nghỉ việc, nghỉ hưu theo hướng mọi hành vi vi phạm đều được xử lý.

Căn cứ vào tính chất, mức độ nghiêm trọng, người có hành vi vi phạm có thể bị xử lý hình sự, hành chính hoặc bị kỷ luật. Đặc biệt, việc xử lý kỷ luật đối với trường hợp đã nghỉ hưu sẽ gắn với hệ quả pháp lý tương ứng của hành vi vi phạm.

- Về thi tuyển công chức, ngoài hai hình thức thi tuyển và xét tuyển như quy định hiện nay, Luật cho phép người đứng đầu cơ quan quản lý công chức được quyết định tiếp nhận người đáp ứng các tiêu chuẩn, điều kiện của vị trí việc làm vào làm công chức trong một số trường hợp cụ thể.

Luật này có hiệu lực từ ngày 01/7/2020.

II. NHỮNG SỬA ĐỔI, BỔ SUNG CHÍNH ĐỐI VỚI LUẬT CÁN BỘ, CÔNG CHỨC

1. Chính sách thu hút nhân tài (Điều 6): Nhà nước chính thức có chính sách phát hiện, thu hút, trọng dụng và đãi ngộ xứng đáng đối với người có tài năng trong hoạt động công vụ. Giao Chính phủ và HĐND cấp tỉnh quy định khung chính sách cụ thể.
2. Xếp loại và xử lý cán bộ, công chức (Điều 29, 58):
   • Thay đổi thuật ngữ: Chuyển từ "phân loại" sang "xếp loại chất lượng" với 4 mức: Xuất sắc, Tốt, Hoàn thành nhiệm vụ, Không hoàn thành nhiệm vụ.
   • Xử lý nghiêm: Cán bộ, công chức có 02 năm liên tiếp xếp loại "Không hoàn thành nhiệm vụ" sẽ bị cho thôi việc (đối với công chức) hoặc miễn nhiệm (đối với cán bộ). Có các chế tài khác cho trường hợp không liên tiếp.
3. Đa dạng hóa phương thức tuyển dụng (Điều 37):
   • Bổ sung hình thức xét tuyển cho các đối tượng đặc thù: người tình nguyện công tác ở vùng đặc biệt khó khăn (≥5 năm), người học cử tuyển, sinh viên tốt nghiệp xuất sắc, nhà khoa học trẻ tài năng.
   • Bổ sung hình thức tiếp nhận (không qua thi/xét tuyển) vào làm công chức đối với: viên chức, cán bộ công chức cấp xã, người hưởng lương trong lực lượng vũ trang, cán bộ quản lý doanh nghiệp nhà nước (đáp ứng điều kiện về quy hoạch, thâm niên 5 năm).
4. Kiểm định chất lượng đầu vào (Điều 39): Lần đầu tiên quy định về việc thực hiện kiểm định chất lượng đầu vào công chức (trừ các trường hợp xét tuyển, tiếp nhận), nhằm nâng cao chất lượng nguồn tuyển.
5. Nâng ngạch công chức (Điều 44, 45, 46): Bổ sung hình thức xét nâng ngạch song song với thi nâng ngạch. Xét nâng ngạch áp dụng cho công chức có thành tích xuất sắc hoặc được bổ nhiệm chức vụ lãnh đạo, quản lý gắn với yêu cầu vị trí việc làm.
6. Đánh giá công chức chi tiết hơn (Điều 56):
   • Đánh giá phải gắn với vị trí việc làm và sản phẩm cụ thể.
   • Đánh giá công chức lãnh đạo phải gắn với kết quả của cơ quan, đơn vị phụ trách. Mức xếp loại của cá nhân không được cao hơn mức xếp loại của tập thể.
   • Cho phép đánh giá theo quý, tháng, tuần tùy theo đặc thù công việc.
7. Kỷ luật (Điều 79, 80, 82):
   • Bổ sung hình thức kỷ luật "hạ bậc lương" đối với công chức không giữ chức vụ lãnh đạo.
   • Quy định chi tiết về thời hiệu xử lý kỷ luật (2 năm cho vi phạm ít nghiêm trọng, 5 năm cho vi phạm khác) và các trường hợp không áp dụng thời hiệu (vi phạm đặc biệt nghiêm trọng, an ninh quốc gia, sử dụng văn bằng giả).
   • Cán bộ, công chức bị kỷ luật bị hạn chế nâng ngạch, quy hoạch, bổ nhiệm trong thời gian nhất định (12-24 tháng).
8. Xử lý kỷ luật sau khi nghỉ việc, nghỉ hưu (Điều 84): Quy định rõ việc xử lý đối với cán bộ, công chức đã nghỉ việc/hưu nếu phát hiện hành vi vi phạm trong thời gian công tác, bao gồm cả hình thức xóa tư cách chức vụ đã đảm nhiệm.

III. NHỮNG SỬA ĐỔI, BỔ SUNG CHÍNH ĐỐI VỚI LUẬT VIÊN CHỨC

1. Hợp đồng làm việc (Điều 25):
   • Hợp đồng xác định thời hạn: Áp dụng cho người được tuyển dụng từ 01/7/2020, có thời hạn từ đủ 12 đến 60 tháng.
   • Hợp đồng không xác định thời hạn: Áp dụng cho viên chức tuyển trước 01/7/2020; cán bộ, công chức chuyển sang; và người làm việc tại vùng đặc biệt khó khăn.
2. Gia hạn hợp đồng (Điều 28): Quy định chặt chẽ hơn về việc ký tiếp hợp đồng xác định thời hạn. Đơn vị phải ký tiếp nếu còn nhu cầu và viên chức đáp ứng yêu cầu; nếu không ký tiếp phải nêu rõ lý do bằng văn bản.
3. Đánh giá viên chức (Điều 41): Tương tự như với công chức, việc đánh giá phải gắn với vị trí việc làm, sản phẩm cụ thể. Đối với viên chức quản lý, mức xếp loại cá nhân không được cao hơn mức xếp loại của đơn vị phụ trách.
4. Kỷ luật (Điều 53, 56): Quy định chi tiết về thời hiệu xử lý kỷ luật (giống với công chức) và các trường hợp không áp dụng thời hiệu. Quy định về hạn chế quy hoạch, bổ nhiệm sau khi bị kỷ luật (12-24 tháng).
5. Xử lý sau khi nghỉ việc, nghỉ hưu (Điều 60): Giao Chính phủ quy định việc xử lý kỷ luật đối với viên chức sau khi nghỉ việc, nghỉ hưu mới phát hiện hành vi vi phạm.
6. Chuyển đổi giữa viên chức và cán bộ, công chức (Điều 58): Quy định rõ việc tuyển dụng viên chức vào làm công chức phải tuân theo pháp luật về công chức và cán bộ, công chức được chuyển sang làm viên chức khi đáp ứng điều kiện. Thời gian công tác được kế thừa để xét các quyền lợi.

IV. CÁC ĐIỂM CẦN LƯU Ý KHÁC

• Điều khoản chuyển tiếp: Những người đang là lãnh đạo, quản lý trong đơn vị sự nghiệp công lập được xác định là công chức theo luật cũ thì vẫn tiếp tục được hưởng chế độ như công chức cho đến hết nhiệm kỳ bổ nhiệm.
• Tính kế thừa: Luật này sửa đổi, bổ sung trên nền tảng của Luật Cán bộ, công chức 2008 và Luật Viên chức 2010.

Tóm lại, Luật số 52/2019/QH14 tập trung vào việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức thông qua các cơ chế tuyển dụng linh hoạt (thu hút nhân tài, xét tuyển), đánh giá thực chất (gắn với sản phẩm, kết quả tập thể), và xử lý nghiêm minh (kỷ luật sau khi nghỉ hưu, hạ bậc lương).

MỤC LỤC

Điều 1. Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cán bộ, công chức

Điều 2. Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Viên chức

Điều 3. Hiệu lực thi hành

DANH SÁCH 20 CÂU HỎI TỰ LUẬN VỀ LUẬT SỐ 52/2019/QH14

Câu 1: Luật số 52/2019/QH14 quy định như thế nào về chính sách đối với người có tài năng trong hoạt động công vụ? Phân tích ý nghĩa của quy định này và cho ví dụ minh họa về cách thức một địa phương có thể áp dụng chính sách này để thu hút bác sĩ giỏi về công tác tại bệnh viện công.

Câu 2: Hãy phân tích điểm mới trong quy định về xử lý đối với cán bộ, công chức có kết quả xếp loại chất lượng ở mức "Không hoàn thành nhiệm vụ" theo Luật số 52/2019/QH14. So sánh quy định xử lý đối với cán bộ và công chức ở nội dung này.

Câu 3: Phân tích các phương thức tuyển dụng công chức mới được quy định tại Điều 37 của Luật số 52/2019/QH14. Lấy ví dụ cụ thể cho từng phương thức và cho biết ưu điểm của việc đa dạng hóa các phương thức này.

Câu 4: Trình bày nội dung đánh giá công chức theo Luật số 52/2019/QH14. Điểm khác biệt cơ bản trong đánh giá công chức lãnh đạo, quản lý so với công chức không giữ chức vụ là gì? Phân tích ý nghĩa của điểm khác biệt này.

Câu 5: Luật số 52/2019/QH14 quy định những hình thức kỷ luật nào đối với công chức? Điểm mới về hình thức kỷ luật so với quy định trước đây là gì và nó được áp dụng trong trường hợp nào?

Câu 6: Phân tích quy định về thời hiệu xử lý kỷ luật và các trường hợp không áp dụng thời hiệu xử lý kỷ luật đối với cán bộ, công chức theo Luật số 52/2019/QH14. Cho ví dụ minh họa cho một trường hợp không áp dụng thời hiệu.

Câu 7: Luật số 52/2019/QH14 quy định việc xử lý kỷ luật đối với cán bộ, công chức đã nghỉ việc hoặc nghỉ hưu như thế nào? Phân tích ý nghĩa của quy định này.

Câu 8: So sánh quy định về các loại hợp đồng làm việc đối với viên chức trước và sau khi Luật số 52/2019/QH14 có hiệu lực (từ 01/7/2020). Ý nghĩa của sự thay đổi này là gì?

Câu 9: Phân tích quy định về việc ký kết tiếp hợp đồng làm việc xác định thời hạn đối với viên chức tại Điều 28 Luật số 52/2019/QH14. Điểm mới trong quy định này nhằm bảo vệ quyền lợi của viên chức như thế nào?

Câu 10: So sánh quy định về nội dung đánh giá và xếp loại chất lượng giữa công chức (Điều 56, 58) và viên chức (Điều 41) theo Luật số 52/2019/QH14. Chỉ ra những điểm tương đồng và khác biệt cốt lõi.

Câu 11: Luật số 52/2019/QH14 quy định như thế nào về thẩm quyền và điều kiện tiếp nhận cán bộ, công chức cấp xã, viên chức vào làm công chức? Hãy nêu một lộ trình thăng tiến điển hình từ cấp xã lên cấp huyện/tỉnh dựa trên quy định này.

Câu 12: Phân tích tác động của quy định "kết quả xếp loại chất lượng của cá nhân không cao hơn mức xếp loại chất lượng của cơ quan, tổ chức, đơn vị trực tiếp phụ trách" đối với công chức và viên chức lãnh đạo. Lấy ví dụ thực tế để minh họa.

Câu 13: Trình bày các trường hợp được xét nâng ngạch công chức theo Luật số 52/2019/QH14 (Điều 45). So sánh ưu điểm của xét nâng ngạch so với thi nâng ngạch.

Câu 14: Luật số 52/2019/QH14 quy định như thế nào về việc xử lý kỷ luật đối với viên chức sau khi nghỉ việc, nghỉ hưu (Điều 60)? So sánh quy định này với quy định đối với cán bộ, công chức (Điều 84).

Câu 15: Phân tích quy định về việc chuyển đổi giữa viên chức và cán bộ, công chức tại Điều 58 Luật số 52/2019/QH14 (sửa đổi, bổ sung Luật Viên chức). Ý nghĩa của quy định này trong việc xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.

Câu 16: Nêu và phân tích các điểm mới trong quy định về đánh giá viên chức tại Điều 41 Luật số 52/2019/QH14. Những điểm mới này hướng tới mục tiêu gì?

Câu 17: Theo Luật số 52/2019/QH14, những đối tượng nào được hưởng trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm? Quy định này có gì khác biệt so với quy định chung của Bộ luật Lao động?

Câu 18: Luật số 52/2019/QH14 điều chỉnh việc áp dụng các quy định của Luật Viên chức đối với những đối tượng nào khác (Điều 60)? Nêu ý nghĩa của việc mở rộng đối tượng điều chỉnh này.

Câu 19: So sánh quy định về xử lý kỷ luật đối với công chức (Điều 82) và viên chức (Điều 56) trong thời gian đang trong thời hạn xử lý kỷ luật. Chỉ ra điểm tương đồng và khác biệt.

Câu 20: Phân tích hiệu lực thi hành và hiệu lực hết hiệu lực của Luật số 52/2019/QH14. Tại sao một đạo luật lại có thể vừa có hiệu lực từ năm 2020, vừa đã hết hiệu lực từ năm 2026? Việc này có ý nghĩa gì trong thực tiễn áp dụng pháp luật?

ĐÁP ÁN 20 CÂU HỎI

Câu 1: Luật số 52/2019/QH14 quy định như thế nào về chính sách đối với người có tài năng trong hoạt động công vụ? Phân tích ý nghĩa của quy định này và cho ví dụ minh họa về cách thức một địa phương có thể áp dụng chính sách này để thu hút bác sĩ giỏi về công tác tại bệnh viện công.

Trả lời: Luật số 52/2019/QH14 đã thể chế hóa chủ trương thu hút nhân tài bằng cách sửa đổi, bổ sung Điều 6 của Luật Cán bộ, công chức. Cụ thể, Nhà nước chính thức có chính sách phát hiện, thu hút, trọng dụng và đãi ngộ xứng đáng đối với người có tài năng. Điểm mới quan trọng là phân cấp thẩm quyền quy định chính sách: Chính phủ sẽ ban hành khung chính sách chung, làm cơ sở pháp lý thống nhất. Trên cơ sở đó, người đứng đầu các cơ quan như bộ, ngành, tỉnh có thẩm quyền quyết định chế độ trọng dụng và đãi ngộ cụ thể trong phạm vi quản lý của mình. Đặc biệt, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh được trao quyền ban hành chính sách riêng cho đối tượng tài năng trong các cơ quan, đơn vị do địa phương quản lý.

Ý nghĩa của quy định này là rất lớn. Nó tạo ra một hành lang pháp lý linh hoạt, trao quyền chủ động cho các địa phương và cơ quan trong việc xây dựng các giải pháp phù hợp với đặc thù và nhu cầu thực tế của mình để cạnh tranh thu hút nhân lực chất lượng cao, khắc phục tình trạng "chảy máu chất xám" từ khu vực công.

Ví dụ minh họa: Một tỉnh miền núi đang rất thiếu bác sĩ chuyên khoa cấp cao tại bệnh viện đa khoa tỉnh. Căn cứ vào Luật 52/2019/QH14 và khung chính sách của Chính phủ, HĐND tỉnh có thể ban hành một nghị quyết riêng về thu hút bác sĩ tài năng. Nghị quyết này có thể đưa ra các chính sách vượt trội như: hỗ trợ một lần bằng tiền mặt (ví dụ: 500 triệu đồng) để ổn định cuộc sống; bố trí nhà công vụ; hỗ trợ kinh phí nghiên cứu khoa học hàng năm; có cơ chế ưu tiên bổ nhiệm các chức danh lãnh đạo, quản lý khoa/phòng nếu đáp ứng đủ tiêu chuẩn; hỗ trợ giải quyết công việc cho vợ/chồng, trường học cho con cái. Dựa trên nghị quyết của HĐND, Giám đốc Sở Y tế (người đứng đầu cơ quan quản lý) sẽ ra quyết định cụ thể áp dụng các chế độ đãi ngộ này cho từng bác sĩ mà tỉnh muốn thu hút, tạo sức hấp dẫn đủ mạnh để họ yên tâm công tác lâu dài.

Câu 2: Hãy phân tích điểm mới trong quy định về xử lý đối với cán bộ, công chức có kết quả xếp loại chất lượng ở mức "Không hoàn thành nhiệm vụ" theo Luật số 52/2019/QH14. So sánh quy định xử lý đối với cán bộ và công chức ở nội dung này.

Trả lời: Điểm mới quan trọng của Luật số 52/2019/QH14 là đưa ra các chế tài xử lý cụ thể, mang tính răn đe cao đối với cán bộ, công chức không hoàn thành nhiệm vụ, thay vì chỉ dừng lại ở đánh giá như trước đây.

Căn cứ vào kết quả đánh giá, cán bộ, công chức được xếp loại theo 4 mức: Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, Hoàn thành tốt nhiệm vụ, Hoàn thành nhiệm vụ, và Không hoàn thành nhiệm vụ (khoản 1 Điều 29 và khoản 1 Điều 58). Hệ quả pháp lý của việc bị xếp loại "Không hoàn thành nhiệm vụ" được quy định rất rõ ràng:

Đối với cán bộ (khoản 3 Điều 29): Cơ quan, tổ chức có thẩm quyền sẽ miễn nhiệm, cho thôi làm nhiệm vụ đối với cán bộ có 02 năm liên tiếp bị xếp loại không hoàn thành nhiệm vụ. Quy định này tác động trực tiếp đến vị trí công tác của cán bộ, buộc họ phải nỗ lực hơn.

Đối với công chức (khoản 3 Điều 58), quy định chi tiết và phân hóa hơn:

• Công chức không giữ chức vụ: bị cho thôi việc nếu có 02 năm liên tiếp không hoàn thành nhiệm vụ. Nếu trong 03 năm có 02 năm không liên tiếp không hoàn thành nhiệm vụ thì bị bố trí vào vị trí việc làm có yêu cầu thấp hơn.
• Công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý: nếu có 02 năm không liên tiếp trong thời hạn bổ nhiệm bị xếp loại không hoàn thành nhiệm vụ thì sẽ bị bố trí công tác khác hoặc không được bổ nhiệm lại.

So sánh:

• Điểm giống nhau: Cả cán bộ và công chức đều phải chịu chế tài khi liên tục không hoàn thành nhiệm vụ, thể hiện tính kỷ luật và trách nhiệm trong thực thi công vụ.
• Điểm khác nhau:
  • Về thẩm quyền xử lý: Cán bộ do cơ quan dân cử bầu hoặc phê chuẩn, nên việc xử lý là "miễn nhiệm, cho thôi làm nhiệm vụ" - một hình thức mang tính chính trị. Công chức là người làm việc theo chế độ tuyển dụng, bổ nhiệm, nên việc xử lý là "cho thôi việc" - một hình thức kỷ luật hành chính hoặc "bố trí công tác khác" - một quyết định quản lý nhân sự.
  • Về tính chất hậu quả: Đối với cán bộ, hậu quả là mất chức vụ đang đảm nhiệm. Đối với công chức, hậu quả đa dạng hơn, từ mất việc làm (thôi việc) đến giáng chức, không được bổ nhiệm lại hoặc bị điều chuyển xuống vị trí thấp hơn, tùy thuộc vào việc họ có giữ chức vụ lãnh đạo hay không và tần suất không hoàn thành nhiệm vụ.