Luật Tiết kiệm, chống lãng phí 2025, số 110/2025/QH15

TÓM TẮT LUẬT TIẾT KIỆM CHỐNG LÃNG PHÍ 2025

Luật Tiết kiệm, chống lãng phí: Quy định mới về quản lý tài chính và tài sản công

Ngày 10/12/2025, Quốc hội đã thông qua Luật Tiết kiệm, chống lãng phí 2025, số 110/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.

Luật này điều chỉnh việc tiết kiệm, chống lãng phí trong các lĩnh vực quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công, tổ chức bộ máy và quản lý lao động trong khu vực nhà nước, cũng như quản lý, khai thác và sử dụng tài nguyên, năng lượng. Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức chính trị, cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đơn vị lực lượng vũ trang, đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp nhà nước, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong khu vực nhà nước, và các doanh nghiệp, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân khác có liên quan.

- Hành vi gây lãng phí

Luật quy định chi tiết các hành vi gây lãng phí trong nhiều lĩnh vực như xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, quản lý tài chính công, quản lý vốn đầu tư công, và quản lý tài nguyên, năng lượng. Các hành vi này bao gồm việc sử dụng ngân sách không đúng mục đích, quản lý tài sản công không hiệu quả, và khai thác tài nguyên vượt quá khả năng tái tạo.

- Nguyên tắc tiết kiệm, chống lãng phí

Luật nhấn mạnh tiết kiệm, chống lãng phí là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, gắn với cải cách hành chính và ứng dụng công nghệ. Việc đánh giá phải dựa trên định mức, tiêu chuẩn, chế độ do cơ quan có thẩm quyền ban hành, kết hợp với đánh giá tổng thể về kết quả thực hiện nhiệm vụ.

- Bảo vệ người đấu tranh chống lãng phí

Luật bảo vệ quyền lợi của người đấu tranh chống lãng phí và người thân của họ, đảm bảo an toàn và quyền lợi hợp pháp. Các biện pháp bảo vệ bao gồm quyền được biết về các biện pháp bảo vệ, quyền được áp dụng các biện pháp bảo vệ kịp thời, và quyền được bồi thường nếu không được bảo vệ kịp thời.

- Ngày toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí

Ngày 31 tháng 5 hàng năm được quy định là Ngày toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí, nhằm nâng cao nhận thức và thúc đẩy phong trào tiết kiệm, chống lãng phí trong toàn xã hội.

Luật này thay thế Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí số 44/2013/QH13 và các sửa đổi bổ sung trước đó, nhằm tạo ra một khung pháp lý mới, toàn diện hơn cho công tác tiết kiệm, chống lãng phí tại Việt Nam.

Luật Tiết kiệm chống lãng phí 2025 có hiệu lực kể từ ngày 01/07/2026

mục lục

Chương I NHỮNG QUY ĐỊNH CHUNG

Điều 1. Phạm vi điều chỉnh

Điều 2. Đối tượng áp dụng

Điều 3. Giải thích từ ngữ

Điều 4. Hành vi gây lãng phí

Điều 5. Hành vi vi phạm trong tổ chức thực hiện phòng, chống lãng phí

Điều 6. Nguyên tắc tiết kiệm, chống lãng phí

Điều 7. Cung cấp, xử lý thông tin phát hiện lãng phí

Điều 8. Bảo vệ người đấu tranh chống lãng phí

Điều 9. Ngày toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí

Điều 10. Xây dựng và lan tỏa văn hóa tiết kiệm, chống lãng phí

Điều 11. Hợp tác quốc tế về tiết kiệm, chống lãng phí

Chương II TIẾT KIỆM, CHỐNG LÃNG PHÍ TRONG KHU VỰC NHÀ NƯỚC

Mục 1 CHIẾN LƯỢC QUỐC GIA VỀ PHÒNG, CHỐNG LÃNG PHÍ VÀ CHƯƠNG TRÌNH TIẾT KIỆM, CHỐNG LÃNG PHÍ

Điều 12. Chiến lược quốc gia về phòng, chống lãng phí

Điều 13. Chương trình tiết kiệm, chống lãng phí

Mục 2 CÔNG KHAI VỀ TIẾT KIỆM, CHỐNG LÃNG PHÍ

Điều 14. Nội dung công khai về tiết kiệm, chống lãng phí

Điều 15. Hình thức công khai về tiết kiệm, chống lãng phí

Điều 16. Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiết kiệm, chống lãng phí

Mục 3 KIỂM TRA, THANH TRA, KIỂM TOÁN, GIÁM SÁT VỀ TIẾT KIỆM, CHỐNG LÃNG PHÍ

Điều 17. Kiểm tra tiết kiệm, chống lãng phí

Điều 18. Thanh tra tiết kiệm, chống lãng phí

Điều 19. Kiểm toán tiết kiệm, chống lãng phí

Điều 20. Giám sát tiết kiệm, chống lãng phí

Chương III TIẾT KIỆM, CHỐNG LÃNG PHÍ TRONG HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT, KINH DOANH VÀ TIÊU DÙNG CỦA DOANH NGHIỆP, TỔ CHỨC, HỘ GIA ĐÌNH, CÁ NHÂN

Điều 21. Khuyến khích tiết kiệm, chống lãng phí trong sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng

Điều 22. Trách nhiệm thực hiện các quy định về khuyến khích tiết kiệm, chống lãng phí trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng

Chương IV NHIỆM VỤ, QUYỀN HẠN VÀ TRÁCH NHIỆM CỦA CƠ QUAN, TỔ CHỨC, CÁ NHÂN TRONG TIẾT KIỆM, CHỐNG LÃNG PHÍ

Điều 23. Nhiệm vụ, quyền hạn của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, Ủy ban của Quốc hội

Điều 24. Trách nhiệm của Chính phủ

Điều 25. Trách nhiệm của Thủ tướng Chính phủ

Điều 26. Trách nhiệm của Bộ Tài chính

Điều 27. Trách nhiệm của các Bộ, cơ quan khác ở trung ương

Điều 28. Trách nhiệm của Hội đồng nhân dân các cấp

Điều 29. Trách nhiệm của Ủy ban nhân dân các cấp

Điều 30. Trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

Điều 31. Trách nhiệm của cơ quan thanh tra

Điều 32. Trách nhiệm của Kiểm toán nhà nước

Điều 33. Trách nhiệm của cơ quan điều tra, Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân

Điều 34. Trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị

Điều 35. Trách nhiệm của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động

Chương V KHEN THƯỞNG VÀ XỬ LÝ VI PHẠM

Điều 36. Khen thưởng

Điều 37. Xử lý hành vi gây lãng phí và hành vi vi phạm trong tổ chức thực hiện phòng, chống lãng phí

Chương VI ĐIỀU KHOẢN THI HÀNH

Điều 38. Điều khoản thi hành

Chương I

NHỮNG QUY ĐỊNH CHUNG

Câu 1: Luật Tiết kiệm, chống lãng phí số 110/2025/QH15 điều chỉnh hành vi trong lĩnh vực nào?
A. Chỉ trong quản lý tài chính công và tài sản công.
B. Quản lý, sử dụng lao động trong các doanh nghiệp tư nhân.
C. Quản lý, khai thác và sử dụng tài nguyên, năng lượng.
D. Hoạt động sản xuất, kinh doanh của tập đoàn đa quốc gia.
Đáp án đúng: C
Căn cứ trích dẫn: Điều 1. Phạm vi điều chỉnh: "Luật này quy định về tiết kiệm, chống lãng phí trong các lĩnh vực quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công; tổ chức bộ máy và quản lý, sử dụng lao động trong khu vực nhà nước; quản lý, khai thác và sử dụng tài nguyên, năng lượng; hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng của doanh nghiệp, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân."
Giải thích: Điều 1 liệt kê rõ phạm vi điều chỉnh rộng, bao gồm nhiều lĩnh vực, trong đó có quản lý, khai thác và sử dụng tài nguyên, năng lượng. Các phương án A, B, D chưa đầy đủ hoặc không chính xác.

Câu 2: Theo quy định tại Điều 2, đối tượng nào dưới đây thuộc phạm vi áp dụng của Luật Tiết kiệm, chống lãng phí?
A. Doanh nghiệp tư nhân hoạt động trong lĩnh vực thương mại.
B. Tổ chức chính trị và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
C. Hộ gia đình thuần nông không sử dụng năng lượng công nghiệp.
D. Cá nhân nước ngoài đang du lịch tại Việt Nam.
Đáp án đúng: B
Căn cứ trích dẫn: Điều 2. Đối tượng áp dụng: "1. Tổ chức chính trị, cơ quan nhà nước. 2. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam."
Giải thích: Điều 2 quy định rõ tổ chức chính trị và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là các đối tượng đầu tiên được liệt kê. Các đối tượng khác thuộc khu vực tư chỉ được áp dụng khi "có liên quan" theo điểm 7 của Điều 2.

Câu 3: Theo khoản 1 Điều 3, trong khu vực nhà nước, “tiết kiệm” được hiểu là gì?
A. Sử dụng tài chính công ở mức thấp nhất có thể, bất kể mục tiêu.
B. Không sử dụng bất kỳ nguồn lực nào từ ngân sách.
C. Quản lý, sử dụng tài chính công ở mức thấp hơn định mức nhưng vẫn đạt mục tiêu.
D. Cắt giảm toàn bộ chi tiêu cho hoạt động đào tạo, nghiên cứu.
Đáp án đúng: C
Căn cứ trích dẫn: Điều 3. Giải thích từ ngữ: "1. ...Trong khu vực nhà nước, tiết kiệm là việc quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công, tổ chức bộ máy và quản lý, sử dụng lao động trong khu vực nhà nước, tài nguyên, năng lượng ở mức thấp hơn định mức, tiêu chuẩn, chế độ do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành nhưng vẫn đạt được mục tiêu đã định..."
Giải thích: Định nghĩa này nhấn mạnh tính hiệu quả: sử dụng ít nguồn lực hơn định mức nhưng không làm ảnh hưởng đến mục tiêu. Đây là điểm cốt lõi phân biệt với việc “cắt giảm một cách tùy tiện.”

Câu 4: Hành vi nào sau đây được Luật định nghĩa là “lãng phí” tại khoản 2 Điều 3?
A. Sử dụng tài nguyên đúng định mức nhưng bị thiên tai phá hủy.
B. Quản lý, sử dụng tài sản công không hiệu quả, không đạt được mục tiêu đã định.
C. Tạm dừng một dự án đầu tư để kiểm tra lại thiết kế.
D. Chi ngân sách thấp hơn dự toán do tối ưu được chi phí.
Đáp án đúng: B
Căn cứ trích dẫn: Điều 3. Giải thích từ ngữ: "2. Lãng phí là việc quản lý, khai thác, sử dụng tài chính công, tài sản công... không hiệu quả, không đạt được mục tiêu đã định hoặc là việc thực hiện các hành vi gây lãng phí quy định tại Luật này tạo rào cản phát triển kinh tế - xã hội..."
Giải thích: Luật không chỉ coi lãng phí là vượt định mức, mà còn bao gồm cả việc sử dụng nguồn lực “không hiệu quả, không đạt mục tiêu”. Phương án A chỉ là rủi ro khách quan, phương án C và D là hành vi tích cực.

Câu 5: Theo điểm a khoản 4 Điều 3, “khu vực nhà nước” bao gồm chủ thể nào?
A. Tất cả các doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam.
B. Tổ chức chính trị, cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
C. Các tổ chức phi chính phủ nước ngoài tại Việt Nam.
D. Hợp tác xã và các tổ chức tín dụng.
Đáp án đúng: B
Căn cứ trích dẫn: Điều 3. Giải thích từ ngữ: "4. Khu vực nhà nước bao gồm tổ chức chính trị; các cơ quan nhà nước; Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; đơn vị lực lượng vũ trang; tổ chức do Nhà nước thành lập, đầu tư cơ sở vật chất, cấp toàn bộ hoặc một phần kinh phí hoạt động và doanh nghiệp nhà nước..."
Giải thích: Định nghĩa này liệt kê đầy đủ các thực thể thuộc sở hữu hoặc do Nhà nước kiểm soát về tài chính và tổ chức. Phương án B tóm lược chính xác các thành phần cốt lõi.

Câu 6: Theo khoản 5 Điều 3, ai là “Người đấu tranh chống lãng phí”?
A. Cán bộ thanh tra được giao nhiệm vụ kiểm tra.
B. Cá nhân thực hiện việc phản ánh, tố cáo, tố giác hành vi gây lãng phí.
C. Người đứng đầu cơ quan khi phát hiện lãng phí trong đơn vị mình.
D. Luật sư bào chữa cho người bị cáo buộc gây lãng phí.
Đáp án đúng: B
Căn cứ trích dẫn: Điều 3. Giải thích từ ngữ: "5. Người đấu tranh chống lãng phí là cá nhân thực hiện việc phản ánh, tố cáo, tố giác hành vi gây lãng phí của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong thực hiện nhiệm vụ được giao liên quan đến các lĩnh vực tiết kiệm, chống lãng phí theo quy định tại Luật này."
Giải thích: Định nghĩa này nhấn mạnh đến hành động xuất phát từ cá nhân (có thể là công dân bình thường hoặc người trong tổ chức) khi phản ánh về hành vi gây lãng phí, không phải là chức danh công vụ.

Câu 7: Theo khoản 6 Điều 3, “Người thân” của người đấu tranh chống lãng phí được bảo vệ gồm những ai?
A. Tất cả bạn bè thân thiết và đồng nghiệp cùng cơ quan.
B. Vợ, chồng, cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi.
C. Anh chị em ruột và gia đình bên nhà chồng/vợ.
D. Người yêu và những người có quan hệ tình cảm đặc biệt.
Đáp án đúng: B
Căn cứ trích dẫn: Điều 3. Giải thích từ ngữ: "6. Người thân của người đấu tranh chống lãng phí được bảo vệ gồm vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người đấu tranh chống lãng phí và các chủ thể khác mà pháp luật có quy định về việc bảo vệ (sau đây gọi là người thân)."
Giải thích: Phạm vi người thân ở đây được định nghĩa chặt chẽ, giới hạn trong quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc nuôi dưỡng trực tiếp, không mở rộng ra các quan hệ xã hội khác.

Câu 8: Hành vi “Không ban hành hoặc chậm ban hành… văn bản quy phạm pháp luật về định mức, tiêu chuẩn, chế độ” bị coi là gì?
A. Hành vi tham nhũng.
B. Hành vi gây lãng phí.
C. Hành vi vi phạm hành chính thông thường.
D. Hành vi bất khả kháng.
Đáp án đúng: B
Căn cứ trích dẫn: Điều 4. Hành vi gây lãng phí: "1. Hành vi gây lãng phí liên quan đến xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực tiết kiệm, chống lãng phí bao gồm: b) Không ban hành hoặc chậm ban hành, sửa đổi, bổ sung hoặc cố ý ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về định mức, tiêu chuẩn, chế độ trong lĩnh vực tiết kiệm, chống lãng phí quy định tại Luật này trái quy định, gây lãng phí."
Giải thích: Điều 4 liệt kê cụ thể các hành vi liên quan đến xây dựng văn bản pháp luật. Việc chậm trễ hoặc không ban hành dẫn đến thiếu hành lang pháp lý, gây lãng phí nguồn lực xã hội.

Câu 9: Theo điểm a khoản 2 Điều 4, lãnh đạo “buông lỏng lãnh đạo, quản lý để xảy ra lãng phí” trong phạm vi phụ trách bị coi là hành vi gì?
A. Hành vi tham ô tài sản.
B. Hành vi vi phạm trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo.
C. Hành vi vi phạm hợp đồng lao động.
D. Hành vi cạnh tranh không lành mạnh.
Đáp án đúng: B
Căn cứ trích dẫn: Điều 4. Hành vi gây lãng phí: "2. Hành vi vi phạm trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo trong lĩnh vực tiết kiệm, chống lãng phí bao gồm: a) Thiếu trách nhiệm, buông lỏng lãnh đạo, quản lý để xảy ra lãng phí trong khu vực nhà nước thuộc phạm vi trực tiếp lãnh đạo, quản lý hoặc phân công phụ trách;"
Giải thích: Luật quy định trách nhiệm rất rõ ràng đối với người đứng đầu. Việc “buông lỏng quản lý” dù không cố ý gây hại nhưng dẫn đến hậu quả lãng phí vẫn là hành vi vi phạm trong lãnh đạo, chỉ đạo.

Câu 10: Theo điểm đ khoản 3 Điều 4, hành vi “thực hiện vay trái quy định của pháp luật, vay vượt quá khả năng cân đối của ngân sách” là hành vi gây lãng phí trong lĩnh vực nào?
A. Quản lý tài sản công.
B. Quản lý, sử dụng năng lượng.
C. Quản lý, sử dụng tài chính công.
D. Đầu tư xây dựng cơ bản.
Đáp án đúng: C
Căn cứ trích dẫn: Điều 4. Hành vi gây lãng phí: "3. Hành vi gây lãng phí trong quản lý, sử dụng tài chính công bao gồm: đ) Thực hiện vay trái quy định của pháp luật, vay vượt quá khả năng cân đối của ngân sách, sử dụng ngân sách nhà nước để cho vay, tạm ứng, góp vốn trái quy định của pháp luật, gây lãng phí."
Giải thích: Các hoạt động vay, cho vay, tạm ứng liên quan trực tiếp đến dòng tiền của ngân sách nhà nước, do đó được xếp vào nhóm hành vi gây lãng phí trong quản lý tài chính công.